• BIST 93.287
  • Altın 213,367
  • Dolar 5,4738
  • Euro 6,1921
  • İstanbul 10 °C
  • Adıyaman 8 °C
  • Ankara 3 °C

Arsameia’nın Tarihi

Ziya TEPE

            Eski Kahta köyünde Alman İskender Tarihi profesörü olan F.K. Dörner ile Amerikalı araştırmacı ve mimar olan Theresa Goall yaptıkları çalışmalara ve anlatılanlara şahit oldum. Biraz da merakımdan dolayı tarihi bir kısım bilgilere sahip olduk. Buna binaen şu andaki durumundan çok hayıflandığım Arsameia’nın (Eski Kale) tarihine ve önemine kısaca değinmek istedim.
            Arsameia tarihi ören yeri M.Ö. 2. yüzyılın başlarında I. Antiokhos’un baba tarafından atası olarak bilinen Ermeni kralı Arsames tarafından kurulmuştur. Antiokhos da kendi kutsallığının onuruna çok sayıda anıt ve babası I. Mithradates Kollinikos anıt mezarını inşa etmiştir. Bu anıt mezar Eski Kale platosunun doğu kısmında ve Halikarnassos (Bodrum) mozolesi türünde inşa edildiği tahmin ediliyor.  Eski Kale’nin tepesinde  (Akropolis Tepesinde) Kommagene krallarının ikamet ettiği saray bulunuyordu. Bu sarayların zemin kısmı dekoratif mozaiklerle döşenmişti. Bu mozaiklerin çizili resimleri de bulunmaktadır. Maalesef bu zemin tamamen tahrip olmuştur. Arsameia’nın etrafı da güvenlik amaçlı olarak duvarla çevrilmişti. Arsameia’da pek büyük olmasa da böyle harikulade güzel mabed ve tarihi eserler bu memlekette o zamana kadar görülmemişti. Yine bu harikulade mimari ve sanat eserlerin ünü çok uzak diyarlarda bile duyulmuştu.
            Arsameia’daki mimari yapı ve sanat eserlerinden çok az bir kısmı kalmıştır. Muhtemelen bu eserlerin birçoğu taş hırsızlarının kurbanı olmuştur. 1180-11899 yılları arasında Malatya’nın Tepehan ilçesinin Peraş Köyünde Barşauma Manastırının inşası ile ilgili bilgilerde çok can alıcı noktalara değinmiştir. Bu bilgiye göre Gaktay/Eski Kahta yakınlarında beyaz taştan oyulmuş bir dağın üstünde “putperest tapınak” bulunmaktadır. Kullanılan taşların ve yapının harikulade bu binaya cinlerin yapısı da deniliyordu. Patrik büyük Michael’in çabalarıyla bu tapınaktaki taşlar hayvan sırtından taşınarak Barşauma Manastırının inşaatında kullanıldığı belirtiliyor. Büyük ihtimalle bu putperest tapınak Arsameia’daki I. Mithradates Kollinikos’un kutsal alandaki yapısıdır. Mevcut kalıntıların azlığı ve yapıların tamamen ortadan kaybolması bunu açıklamaktadır.
            Eski Kahta dolayısıyla Arsameia bölgesi 1000’li yılların sonuna kadar yerel Ermeni beyliklerin elindeydi. Ondan sonra Artuklular, Selçuklular tarafından ele geçirilmiştir. 1283’te de Memluklu Sultanı Kalavun kaleyi aldı. 1516 daki Osmanlı fethine kadar yönetim Memluklularda kaldı. Osmanlı yönetiminde eski ve yeni kaleler stratejik önemini kaybetmekle birlikte yine de bölgenin yönetim merkeziydi. 18. ve 19. asırlar boyunca Kürt eşkıyaları defalarca şehrin kontrolünü ele geçirmişti. 1933’te Kahta şehrin merkezi bugünkü Kahta (kolık) ilçesi yerleşim yerine taşınmıştır.
            Arsameia tarihi ören yerinde Prof. Dr. F. K. Dörner ve ekibi tarafından 1953-1976 yılları arasında arkeolojik kazı çalışmaları yapıldı. Bundan sonra Arsameia (Eski Kale)’de  herhangi bir arkeolojik  çalışma ve onarım yapılmadı. Ne yazık ki büyük tarihi değere sahip olan bu tarihi ören yerinin şu andaki hali içler acısıdır. Kahtalı bir vatandaş olarak bizlerin ilgili yetkililerden talebimiz yöremiz ve ülkemiz açısından tarihi bir zenginliği barındıran Arsameia (Eski Kale) ören yerinin varsa eksik kalan kısmının arkeolojik çalışmaların onarım ve temizliğinin yapılması ve halen yeri tam tesbit edilememiş olan kral I. Mithradates’in mezar yerinin tespit edilmesidir.  

  • Yorumlar 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 2012 Kahta Beyan | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 416 725 90 91 Faks : Kahtabeyan@hotmail.com.tr