• BIST 104.123
  • Altın 145,971
  • Dolar 3,4910
  • Euro 4,1702
  • İstanbul 22 °C
  • Adıyaman 26 °C
  • Ankara 18 °C

Dinin Araçsallaştırılması Ve Siyaset

Y.YAVUZYILMAZ

 Din tarih boyunca iki tür araçsallaştırma ile karşı karşıya kalmıştır. İlki bizzat dinin içinden, diğeri ise dinin dışından yapılan araçsallaştırmadır. Dinin araçsallaştırılmasında en önemli faktör sosyal olaylarda merkezi bir rol oynamasından dolayıdır. Dinin toplumsal ve siyasal olaylarda halkı etkileme gücü dini araçsallaştırmaya çalışan iki kesim tarafından da hoyratça kullanılmıştır.raçsallaştırma, dini bir başka projenin gerçekleştirilmesi için araç olarak kullanmaktır. Burada temel amaç dine hizmet etmek değil, bir başka projenin gerçekleşmesi için dini kavramları manipüle etmektir.

Dini araçsallaştırmanın en temel dinamiği dinin temel kavramlarını semantik müdahaleye uğratarak, uygulanacak projeye uygun olarak tanımlamaktır.

Türk siyasi hayatı boyunca sağ-muhafazakar- milliyetçi partiler ile sol-Kemalist partiler dini kendi politikaları için araçsallaştırmışlardır. Bu partiler tarafından iktidar araçlı olarak kullanılan din dili iktidara eriştikten sonra unutulmuş, dindarların talepleri göz ardı edilmiştir. Uzun yıllar Demirel ile Nurcular arasındaki durum sağ araçsallaştırmanın en önemli örneği olarak kayıtlara geçmiştir. 

Siyaset elbette kitlelerin taleplerini devlet diline tercüme edebilmek için en önemli araçlardan biridir. Müslümanların bu amaçla politika yapmalarında,sorunlarını çözmek için siyasal faaliyette bulunmalarında yadırganacak bir şey yok. Daha açıkçası Müslümanların sorunlarını çözmek için siyaset yapmaları başka, dini kavramları kullanarak kendilerine siyasal gelecek aramaları başkadır.

İslam tarihinde bu amaçla yaşanan ilk büyük kırılma Haricilerin başrol oynadığı Sıffin Savaşı sırasında yaşanan Hakem Olayıdır. Hariciler Kur’an ayetlerini araçsallaştırarak kendi amaçları uğruna kullanmışlardır. Emevilerin iktidar olma ve iktidarlarını sürdürme sürecinde Muaviye’nin kullandığı siyasal uygulamalar dinin araçsallaştırılmasının en önemli örnekleridir.

Öyle görülüyor ki, din, tarih boyunca hem içeriden hem de dışarıdan araçsallaştırılırken, diğer yandan dine samimi olarak hizmet edenlerle dini araçsallaştıranların  mücadelesine sahne olmuştur.

Araçsallaştırma aynı zamanda ibadetlerdeki biçim içerik ilişkisiyle ilgilidir. Dini araçsallaştıran bir zihin ibadetlerin biçimsel yönüne büyük özen gösterir. İçerik anlamını yitirince mananın yerine görünüş geçer. Dinin araçsallaştırılmasındaki asıl amaç dine hizmet etmek değil, dindar görünmenin avantajlarından yararlanmaktır.

İslami semboller ve bu sembolleri kullananların davranışları ile ahlaki derinlikleri arasındaki farklılık önemli. Bir taraftan sakal, sarık ve cübbe gibi sembollerde ısrar eden ama yalan söylemek,verdiği sözü tutmak, ticari ahlaka sahip olmak, borcunu zamanında ödemek gibi çok daha önemli davranışlar konusunda duyarsız davranan insanlar çok açık bir çelişki içindeler. Yalan söylememek, verdiği sözde durmak, emanete hıyanet etmemek, çalıştırdığı işçinin ücretini tam olarak vermek, sakal, sarık ve cübbeden çok daha önemlidir. Sakal, sarık ve cübbe giymenin yalan söylememek, ahlaklı olmak, borcunu zamanında ödemek gibi davranışların önüne geçmesi, içeriğin anlamını kaybetmesi sonucu şeklin yüceltilmesi ile ilgilidir.

Dinin araçsallaştırılmasının en bariz örneklerinden biri de son dönemlerin en önemli konularından biri olan Gülen öncülüğündeki cemaat yapılanmasıdır. Cemaat devlet içinde bürokratik örgütlenme yaparken, başka cemaatlere hiç yer vermemiş ve sürekli kendi elemanlarını korumuştur. Sınavlarda haksız yere kendi elemanlarını kayıran bir süreç izlemiştir. Cemaat kendi çıkarlarını korumak için dini araçsallaştırmış ve dinin kutsal kavramlarını semantik bir müdahale ile cemaatin eylemlerini onaylatacak şekilde yorumlamıştır. Özellikle rüya yoluyla cemaat motive edilmeye çalışılmakta, İslam tarihinin büyük zihinleri cemaatin bankasına para toplamak konusunda seferber edilerek cemaati mensuplarını etkileyen hikayeler anlatılmaktadır.

Son dönemlerin en aktüel sorunu olan ve özellikle Irak ve Suriye özelinde faaliyet gösteren İŞİD örgütü dinin araçsallaştırmasına diğer önemli bir örnektir. Görünürde emperyalizme karşı mücadele argümanına rağmen enerjisini Türkmenler ve Kürtlere,yani mazlum milletlere yöneltmiştir. On binlerce insan mülteci konumuna düşmüş ,kötü hayat şartlarına mahkum edilmiştir.

Kur’an Aldatıcının Allah ile aldatması konusunda bütün insanları uyarmaktadır. Demek ki, Allah adı anılarak aldatmak da mümkündür ve bu dini araçsallaştırmanın diğer adıdır     

  • Yorumlar 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 2012 Kahta Beyan | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 416 725 90 91 Faks : Kahtabeyan@hotmail.com.tr