• BIST 109.666
  • Altın 156,594
  • Dolar 3,8910
  • Euro 4,5831
  • İstanbul 13 °C
  • Adıyaman 6 °C
  • Ankara -1 °C

Edebiyat Üzerine

Ahmet İNAN
 
Edebiyat her ne kadar duygu ve d�þ�ncelerin yazýlý ya da s�zl� olarak g�zel ve etkili bir bi�imde anlatýlmasý sanatý olarak tanýmlansa da g�rece olan bu terim farklý zamanlarda farklý þekillerde tanýmlanmýþtýr. Bir metnin edebiyat eseri sayýlabilmesi i�in sanatsal deðer taþýmasý ve okuyucuda estetik bir haz uyandýrmasý gerekir. S�zc�kler bir kuyumcu titizliðiyle iþlenmeli, �zel bi�imler altýnda bir araya getirilmeli, yoðun bir anlam taþýmanýn yanýnda m�zikal bir nitelikte de olmalýdýr.
Ýlk sistemli felsefenin kurucusu olan Kant ‘a g�re bir metnin sanat eseri sayýlabilmesi i�in “�ýkar g�zetmemesi” baþka bir deyiþle kendi dýþýnda hi�bir ama� taþýmamasý gerekir. Bu bakýmdan edebiyat oyuna benzetilebilir. Oyun kendi dýþýnda bir ama� taþýmaz ve sadece zevk almak i�in oynanýr ve biter. Bu yaklaþým edebiyat�ýlarý “�teki insanlardan” ayýran �nemli bir husustur. Edebiyatý ideolojik ama�larý i�in bir ara� olarak kullanan yazar ve þairler de olmuþtur. Bunlar kýsa bir s�re halký etkilemiþse de edebiyat d�nyasýnda aslýnda �nemli bir yer edinememiþlerdir. Þair ve yazarlarýn hi� mi bir d�nya g�r�þleri yok ? Tabii ki var. Eðer edebiyat d�nyasýnda yarýnlara kalmak, �l�ms�zleþmek istiyorsa d�nya g�r�þleri estetik deðerlerin �n�ne ge�memelidir.
Edebiyat; �ðretmene, m�hendise, amire, memura, hakime, savcýya, doktara, iþ�iye, bakkala, manava kýsaca herkese lazým. Onu gereksiz bir uðraþ ya da liselerde okutulan   sýkýcý bir ders olarak g�r�rsek g�n�l d�nyalarýndan habersiz, sevmeyi sevilmeyi bilmeyen, estetik deðerleri olmayan, hayal kurmaktan yoksun, d�nyayý bir makine gibi g�ren ve yeri geldiðinde o makine gibi acýmasýz olabilen insanlarýn ortaya �ýkmasýna þaþýrmamalýyýz.
Edebiyat u�suz bucaksýz bir okyanusta hayallerle yapýlan bir yolculuk, g�z yaðmurlarýnda ýslanmak, kelebeðin �zg�rce u�masýný mutlulukla seyretmek , kusursuz bir laleyi sevmek, �ocuklarýn zevkle oynadýðý oyun alaný, okyanusu yaðmur damlasýna sýðdýrmak, hayatýn iz d�þ�m�d�r d�nya aynasýnda. Acýlar, sevin�ler, mutluluklar, hayal kýrýklýklarý, sevgiler, nefretler… bu aynaya yansýr, zaman t�nelinde yol almanýn b�y�s�yle. Edebiyat en azýlý katilin en masum tarafýdýr; zemheride baharý yaþamak gibi. Aþkýn yargýsýz infazý karþýsýnda aþýðýn teselli bulduðu sýðýnaktýr. Belki de en �nemlisi edebiyat, ilkellikten medeniyete y�kselmenin m�stesna yoludur.
Edebiyat �zerine �ok þey s�ylenebilir. Zira þunu unutmamak gerekir ki edebiyat g�zel d�þ�nme ve g�zel konuþma sanatýdýr. Edebiyatýn ne olduðu kounusuna padiþah ve r�ya tabircisi �yk�s�yle biraz daha a�ýklýk getirelim:
Padiþah, bir gece r�yasýnda t�m diþlerinin d�k�ld�ð�n�, yemek bile yiyemez hale geldiðini g�r�r. Sýkýntý i�inde uyanýr. Vezirini �aðýrýp sarayýn r�ya tabircisinin hemen huzuruna getirilmesini buyurur.
Uyku sersemi tabircibaþý yanýna gelince, padiþah r�yasýný anlatýp sorar: "Tabircibaþý, bu r�ya hayýr mýdýr, þer midir, neye iþarettir, hele bir s�yle."

Tabircibaþý biraz d�þ�n�r; sonra utana sýkýla:

"Þerdir, Padiþahým." der. "Uzun yaþayacaksýnýz ama ne yazýk k, t�m yakýnlarýnýzýn g�zlerinizin �n�nde birer birer �l�p sizi yapayalnýz býraktýklarýný g�receksiniz."

Bir an sessizlik olur ardýndan padiþah k�krer:

"Tez atýn þunu zindana, felaket habercisi olmak neymiþ �ðrensin!"

Tabircibaþý, yaka pa�a g�t�r�l�p zindana atýlýr. Padiþah bir baþka tabircinin bulunmasýný emreder. Huzura getirilen ikinci tabirciye de r�yasýný anlatýp sorar:

"Hayýr mýdýr, þer midir?" der.

Ýkinci tabirci de �nce biraz d�þ�n�r ama sonra y�z� aydýnlanýr:

"Hayýrdýr, Padiþahým!" der. "Bu r�ya, t�m yakýnlarýnýzdan daha uzun yaþayacaðýnýzý g�sterir. Daha nice seneler boyu �lkenizi y�netebileceksiniz."

Padiþah, aðzý kulaklarýnda buyurur: "Bu tabirciye iki kese altýn verin!"

Baþýndan sonuna durumu izleyenler tabirciye sorar:

"Aslýnda sen de tabircibaþý da ayný þeyi s�ylediniz. Neden onu cezalandýrdý da seni �d�llendirdi?"

Tabirci g�ler:

“Elbette ayný þeyi s�yledik ama �nemli olan ne s�ylediðin deðil nasýl s�ylediðindir?”

  • Yorumlar 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 2012 Kahta Beyan | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 416 725 90 91 Faks : Kahtabeyan@hotmail.com.tr