• BIST 109.666
  • Altın 156,594
  • Dolar 3,8910
  • Euro 4,5831
  • İstanbul 13 °C
  • Adıyaman 6 °C
  • Ankara -1 °C

İnsanlık Tarihinde Yerel Yönetimler

Ramazan Oruç

Yerel yönetim, yerel halkın kendi eliyle seçtiği organlarca yönetilmesini anlatan bir sistemdir. Uluslararası Toplum Bilimleri Ansiklopedisi yerel yönetimi;” Bir devletin ya da bölgesel yönetimin alt birimleri olan, göreceli olarak küçük bir alanda, sınırlı sayıdaki kamusal politikaların belirlenmesi ve uygulanması ile görevli ve yetkili kılınmış bir kamu kuruluşudur” şekilde tanımlamaktadır. Bir başka tanımda ise yerel yönetimler, “Belirli bir bölgedeki yerel halkın ortak ihtiyaçlarını karşılayan birimlerdir.”şeklinde ifade edilmektedir. Yerel yönetimlerde iki öğe önemlidir. Bunlardan birisi belirli bir bölgede yaşayan yerel halk, diğeri ise bu halkın yerel ihtiyaçlarına karşılık gelen kamu hizmetleridir. Bu iki öğe var olduğu sürece yerel yönetimlerde var olmaya devam edecektir.

Bireylere daha fazla söz hakkı tanıma ve tercih imkanı sunma anlayışının en iyi şekilde yerel yönetimler tarafından uygulanacağı görüşünün hâkim olduğu günümüzde, yerel yönetimler önem kazanmaya ve tartışma konusu olmaya devam etmektedir.

Bu ve bunda sonraki birkaç yazımızda yerel yönetimleri her yönüyle ele almaya çalışacağız. İlkçağ, Ortaçağ ve Osmanlıdaki yerel yönetim anlayışı ve uygulamalarına bakıp, Avrupa ve Türkiye’deki yerel yönetimlerin gelişim süreçlerini işleyeceğiz. Ayrıca yerel yönetimlerde özerklik konusunu ele alıp, dünyada ve ülkemizde iyi yerel yönetim örneklerine bakacağız. Konu ile ilgili son yazımızda, İlimiz ve İlçemizdeki yerel yönetim algısına değinip, İlçemizin yerel yönetiminin SWOT analizini yapmaya çalışacağız inşallah.

Yeryüzündeki yerel yönetim sistemlerinin oluşmasında, kentleşme ve ülkelerin kendi tarihsel gelişim süreçlerinin ekonomik, toplumsal ve siyasal yapılarına yön veren iç ve dış dinamiklerin önemli payları vardır. İnsanoğlunun yerleşik hayata geçişi ile birlikte kentleşmenin ilk adımları atılmıştır. Önceleri küçük birimler halinde yaşayan insanlar, zamanla büyük topluluklar meydana getirerek kentleri oluşturmuşlardır. Kentlerin oluşabilmesi için gerekli sosyal organizasyonlar ilk kez Mezopotamya’da ortaya çıkmış, modern anlamda ilk kentler M.Ö. 3500–4000 yıllarında bu bölgede kurulmuştur. Kentler ortaya çıktıkları tarihten itibaren büyük bir değişim geçirmişlerdir. Bu tarihsel gelişim süreci içinde kentler; site, polis, komün ve kent devletleri gibi adlar alırken, kent kavramı ile beraber uygarlık da büyük bir dönüşüm yaşamıştır.

Farklı insan gruplarının bir arada yaşamasıyla oluşan yerleşim birimlerinde ortak ihtiyaçlar söz konusu olmuştur. Bu ihtiyaçların karşılanması için de yerel yönetim, uygulama ve kavramsal olarak ortaya çıkmıştır. Belediye, yerel yönetimin en yaygın ve canlı birimidir. Yerel yönetimlerin tarihi araştırılırken Belediye kavramının ortaya çıkışı ve gelişim süreci irdelenmelidir.

Batı’da Belediyecilik Eski Yunan (cite) ve Roma (municipe) şehir tarzı bugünkü belediyecilik anlayışının temellerini teşkil etmektedir. Roma şehrini ifade eden “Municipe” terimi İngilizcedeki “municipality” (belediye) teriminin kökenidir. Ortaçağ boyunca ve Yeniçağ’a kadar geçen süre içerisinde, Avrupa’da belediyeciliğin önemli gelişmeler kaydettiği söylenemez. Gerçek dönüşüm 18. yüzyılın sonunda Avrupa’nın Fransız ve Sanayi Devrimi ile tarım toplumundan, sanayi toplumuna geçmeye başlamasıyla yaşanmıştır.

İslam toplumlarının kurup geliştirdikleri şehirler, batı dünyası ile karşılaştırıldığında aralarında önemli farklar bulunmaktadır. Sosyal statüler açısından sınıfsal farklar (Aristokrasi, Burjuvazi) oluşmasına izin verilmemesi ve ekonomik farklar en önemlileridir. İslam dünyasındaki şehirlere örnek olarak Bağdat verilebilir. Uzun yıllar Abbasi halifelerinin başkent olarak kullandıkları bu şehir, ticaret yollarının üzerinde ve tarıma elverişli bir bölgedeydi. Asurlulardan beri bilinen dairevi şehir geleneğini ordugâh şehir stili ile birleştiren Araplar; çarşı, medrese ve evleri bir plan dâhilinde yerleştirmişler ve mesleklere göre bir düzenleme yapmışlardır. Bu tip şehirlerde ihtisab emini bir nevi belediye başkanı olarak işlev görmekteydi. Söz konusu şehircilik anlayışı Osmanlı şehirciliğini de etkilemiştir.”Osmanlıda Şehircilik ve Yerel Yönetimler Anlayışı”nın, bir sonraki yazı konusu olması dileği ile…

KAYNAKÇA

Keles, R. Yerinden Yönetim ve Siyaset, İstanbul, Cem yayınları, 1994

OKTAY T. Belediye Meclisleri: İstanbul Örneği, İstanbul, Beta yay. 2007

UYAR H. Türkiye’de ve Dünya’da Yerel Yönetimler, Dokuz Eylül Ünv.
  • Yorumlar 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 2012 Kahta Beyan | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 416 725 90 91 Faks : Kahtabeyan@hotmail.com.tr